แผงโซลาร์เซลล์ ชำรุด เสื่อมประสิทธิภาพ หรือสิ้นสุดอายุใช้งาน โรงงานไม่ควรทิ้งรวมกับขยะทั่วไปหรือส่งขายโดยพิจารณาเฉพาะมูลค่ากระจกและอะลูมิเนียม เพราะผู้ก่อกำเนิดยังต้องรับผิดชอบจนกว่าของเสียจะได้รับการจัดการแล้วเสร็จตามกฎหมาย
หัวใจของการกำจัดแผงโซลาร์เซลล์หมดอายุให้ถูกต้องคือ จำแนกของเสียให้ตรงกับส่วนประกอบ เลือกวิธีรีไซเคิลหรือถอดแยกที่เหมาะสม และเก็บหลักฐานตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทาง
-
- แผงจากโรงงานอยู่ในกลุ่มสิ่งปฏิกูลหรือวัสดุที่ไม่ใช้แล้ว และมักพิจารณาภายใต้หมวดซากอุปกรณ์ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์
- แผงหมดอายุไม่ได้เป็นของเสียอันตรายทุกแผง ต้องตรวจชนิดแผง ส่วนประกอบ และผลวิเคราะห์
- รหัสที่มักเกี่ยวข้อง ได้แก่ 16 02 13, 16 02 14, 16 02 15 และ 16 02 16 แต่ต้องยืนยันเป็นรายกรณี
- แนวทางปัจจุบันของกรมโรงงานอุตสาหกรรมกำหนดให้ซากแผงเข้าสู่การรีไซเคิลหรือถอดแยก ไม่ใช่การฝังกลบ
- โรงงานควรเก็บเอกสารอนุญาต ข้อมูลการขนส่ง ใบรับเข้า และหลักฐานการรีไซเคิลหรือกำจัดไว้สำหรับ Audit
แผงโซลาร์เซลล์หมดอายุจัดเป็นขยะอุตสาหกรรมประเภทใด
แผงโซลาร์เซลล์ที่เกิดจากโรงงานหรือสถานประกอบการถือเป็นสิ่งปฏิกูลหรือวัสดุที่ไม่ใช้แล้ว และมักเกี่ยวข้องกับหมวด 16 02 ซึ่งครอบคลุมอุปกรณ์ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ที่ไม่ใช้งานแล้ว อย่างไรก็ตาม การหมดอายุเพียงอย่างเดียวไม่ได้ทำให้แผงทุกแผงเป็นของเสียอันตราย
กรณีเป็นของเสียอันตราย
แผงอาจเข้าข่ายของเสียอันตรายเมื่อมีชิ้นส่วนหรือสารอันตราย เช่น ตะกั่ว แคดเมียม หรือสารอันตรายอื่นในระดับที่เกี่ยวข้องกับเกณฑ์ตามกฎหมาย รหัสที่อาจต้องพิจารณาคือ 16 02 13 สำหรับอุปกรณ์ที่มีชิ้นส่วนอันตราย และ 16 02 15 สำหรับชิ้นส่วนอันตรายที่ถอดออกแล้ว
กรณีเป็นของเสียไม่อันตราย
หากข้อมูลส่วนประกอบและผลวิเคราะห์ยืนยันว่าไม่เข้าข่ายรหัสอันตราย อาจพิจารณารหัส 16 02 14 สำหรับอุปกรณ์ที่ไม่ใช่รหัส 16 02 09–16 02 13 หรือรหัส 16 02 16 สำหรับชิ้นส่วนที่ถอดออกและไม่เข้าข่ายชิ้นส่วนอันตราย
รายละเอียดรหัสควรตรวจสอบกับ บัญชีประเภทหรือชนิดของสิ่งปฏิกูลหรือวัสดุที่ไม่ใช้แล้วของกรมโรงงานอุตสาหกรรม และยืนยันกับผู้เชี่ยวชาญก่อนยื่นคำขอ ไม่ควรเลือกรหัสจากชื่อผลิตภัณฑ์เพียงอย่างเดียว
แผงโซลาร์เซลล์หมดอายุจะเป็นของเสียอันตรายหรือไม่ ต้องตัดสินจากเทคโนโลยี ส่วนประกอบ การปนเปื้อน และผลวิเคราะห์ ไม่ใช่อายุใช้งานเพียงอย่างเดียว
วิธีตรวจชนิดแผงและเลือกรหัสของเสียให้ถูกต้อง
เริ่มจากรวบรวมข้อมูลประจำแผงและแยกกลุ่มตามเทคโนโลยี ก่อนพิจารณารหัสของเสียและปลายทางจัดการ วิธีนี้ช่วยลดความเสี่ยงจากการลง Waste Code ผิดหรือส่งของเสียไปยังผู้รับที่ไม่มีขอบเขตรองรับ
ตรวจข้อมูลผู้ผลิตและเทคโนโลยีของแผง
รวบรวมชื่อผู้ผลิต รุ่น Serial Number ปีติดตั้ง Datasheet ข้อมูลวัสดุ และเอกสาร SDS หากมี จากนั้นแยกอย่างน้อยเป็นแผงผลึกซิลิคอน แผงฟิล์มบาง แผงแตก และชิ้นส่วนที่ถอดแยกแล้ว
ควรตรวจกล่อง Junction Box สายไฟ ขั้วต่อ สารบัดกรี และข้อมูลเกี่ยวกับโลหะหนัก ไม่ควรสรุปว่าแผงซิลิคอนทุกแผงเป็นของเสียไม่อันตรายโดยอัตโนมัติ
วิเคราะห์ส่วนประกอบเมื่อข้อมูลไม่เพียงพอ
หากไม่มีข้อมูลจากผู้ผลิต แผงได้รับความเสียหายรุนแรง หรือไม่สามารถยืนยันส่วนประกอบได้ ควรสุ่มตัวอย่างและวิเคราะห์โดยห้องปฏิบัติการที่เหมาะสม แล้วใช้ผลวิเคราะห์ประกอบการยืนยันรหัสของเสียกับผู้เชี่ยวชาญและผู้รับดำเนินการปลายทาง
6 ขั้นตอนกำจัดแผงโซลาร์เซลล์หมดอายุให้ถูกกฎหมาย
โรงงานสามารถลดความผิดพลาดได้ด้วยการควบคุมกระบวนการตั้งแต่สำรวจทรัพย์สินจนถึงรับหลักฐานจากปลายทาง ดังนี้
1. สำรวจและบันทึกจำนวนแผง
จัดทำรายการรุ่น จำนวน น้ำหนักโดยประมาณ สภาพของแผง และสาเหตุที่ปลดระวาง พร้อมบันทึกภาพถ่ายและแยกข้อมูลให้ตรงกับทะเบียนทรัพย์สินขององค์กร
2. จำแนกและยืนยันรหัสของเสีย
ตรวจเทคโนโลยีและส่วนประกอบ พิจารณาผลวิเคราะห์เมื่อจำเป็น และยืนยัน Waste Code รวมถึงวิธีจัดการกับผู้เชี่ยวชาญก่อนจัดทำเอกสารนำออก
3. แยกเก็บในพื้นที่ปลอดภัย
แยกแผงสมบูรณ์ออกจากแผงแตก ใช้พาเลตหรือภาชนะที่รองรับน้ำหนัก ป้องกันการล้ม กระแทก และสัมผัสฝน พร้อมติดฉลากระบุชนิดของเสียอย่างชัดเจน หากมีความเสี่ยงจากสารรั่วไหลต้องมีระบบรองรับและแผนเผชิญเหตุ
4. เลือกผู้ขนส่งและปลายทางที่ได้รับอนุญาต
ตรวจสอบว่าผู้ขนส่งและโรงงานปลายทางสามารถรับรหัสของเสียและวิธีจัดการที่เสนอได้จริง ไม่ควรพิจารณาเฉพาะราคาหรือข้อความว่า “รับซื้อแผงเก่า”
5. ดำเนินเอกสารนำออกนอกโรงงาน
ดำเนินการผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์และเอกสารตามข้อกำหนดที่ใช้กับโรงงาน โดยแนวทางปัจจุบันของกรมโรงงานอุตสาหกรรมอ้างถึงระบบ กอ.1 สำหรับการขออนุญาตนำออก และ กอ.2 สำหรับติดตามการจัดการปลายทาง
6. เก็บหลักฐานการรับและกำจัด
ติดตามตั้งแต่รถออกจากโรงงานจนถึงปลายทาง พร้อมตรวจน้ำหนัก ใบรับเข้า ผลการถอดแยก และหนังสือรับรองการรีไซเคิลหรือกำจัด หากข้อมูลไม่ตรงกันควรตรวจสอบและปิดประเด็นก่อนปิดงาน
ควรรีไซเคิลหรือกำจัดแผงโซลาร์เซลล์ด้วยวิธีใด
ควรให้ความสำคัญกับการใช้ซ้ำและการนำวัสดุกลับมาใช้ประโยชน์ก่อนการกำจัด แต่ต้องพิสูจน์ได้ว่าแผงหรือวัสดุยังเหมาะสมกับวิธีจัดการนั้น และปลายทางได้รับอนุญาตอย่างถูกต้อง
การนำกลับมาใช้หรือซ่อมเพื่อใช้ต่อ
แผงที่ยังใช้งานได้อาจพิจารณาซ่อมหรือนำกลับมาใช้ตามวัตถุประสงค์เดิม โดยกรมโรงงานอุตสาหกรรมระบุว่า การนำกลับมาใช้ซ้ำต้องมีประสิทธิภาพไม่น้อยกว่า 70% ของประสิทธิภาพเดิม และใช้ตามวัตถุประสงค์เดิม
การถอดแยกและรีไซเคิลวัสดุ
แผงที่ไม่เหมาะกับการใช้ต่อควรเข้าสู่กระบวนการถอดแยกเพื่อกู้คืนกระจก กรอบอะลูมิเนียม สายไฟ ซิลิคอน และโลหะต่าง ๆ ผ่านโรงงานที่มีขอบเขตการประกอบกิจการรองรับ
การกำจัดส่วนที่รีไซเคิลไม่ได้
เศษตกค้างหรือชิ้นส่วนที่มีสารอันตรายต้องส่งไปบำบัดหรือกำจัดตามคุณสมบัติของของเสีย แนวทางที่กรมโรงงานอุตสาหกรรมเผยแพร่ในเดือนตุลาคม 2569 ระบุว่า ซากแผงโซลาร์เซลล์ต้องเข้าสู่การรีไซเคิลหรือถอดแยก และห้ามใช้วิธีฝังกลบรหัส 072 หรือ 073
การรีไซเคิลที่ถูกต้องต้องตรวจสอบได้ทั้งผู้รับ วัตถุดิบที่กู้คืน เศษตกค้าง และปลายทางของเศษที่ไม่สามารถใช้ประโยชน์ต่อได้
เอกสารและหลักฐานที่โรงงานต้องเตรียมก่อนนำแผงออก
เอกสารควรครอบคลุมข้อมูลของเสีย การอนุญาต การขนส่ง และผลการจัดการปลายทาง เพื่อให้ตรวจสอบย้อนหลังได้ครบทั้งกระบวนการ
ข้อมูลของเสียและเอกสารขออนุญาต
ควรเตรียมรายการทรัพย์สิน ภาพถ่าย รุ่นและผู้ผลิต จำนวน น้ำหนัก Waste Code ข้อมูลส่วนประกอบ ผลวิเคราะห์เมื่อจำเป็น วิธีจัดการ และเอกสารอนุญาตนำออกนอกโรงงาน
หลักฐานการขนส่งและการจัดการปลายทาง
เอกสารสำคัญประกอบด้วยข้อมูลรถและผู้ขนส่ง เอกสารกำกับการขนส่ง ใบชั่ง ใบรับเข้าปลายทาง รายงานการถอดแยก และหนังสือรับรองการรีไซเคิลหรือกำจัด
ประกาศการจัดการสิ่งปฏิกูลหรือวัสดุที่ไม่ใช้แล้ว พ.ศ. 2566 กำหนดความรับผิดของผู้ก่อกำเนิดต่อเนื่องไปจนกว่าของเสียจะได้รับการจัดการแล้วเสร็จ จึงไม่ควรถือว่างานสิ้นสุดทันทีที่รถขนส่งออกจากโรงงาน สามารถตรวจสอบข้อมูลเพิ่มเติมจาก ประกาศและคำอธิบายของกรมโรงงานอุตสาหกรรม
วิธีเลือกบริษัทกำจัดแผงโซลาร์เซลล์เพื่อลดความเสี่ยง
บริษัทที่เหมาะสมควรช่วยตรวจสอบได้ตั้งแต่ Waste Code เอกสาร การจัดเก็บ การขนส่ง จนถึงหลักฐานปลายทาง ไม่ใช่เพียงเสนอรถเข้ารับแผงออกจากพื้นที่
ตรวจใบอนุญาตและขอบเขตที่รับได้
ตรวจว่าผู้ขนส่งและผู้รับดำเนินการมีสถานะถูกต้อง และปลายทางสามารถรับรหัสของเสีย ปริมาณ และวิธีจัดการที่เสนอได้จริง รวมถึงมีความสามารถในการประเมินแผงหลายเทคโนโลยี
ตรวจเส้นทางขนส่งและปลายทาง
ขอชื่อและที่ตั้งปลายทาง วิธีจัดการ จุดชั่งน้ำหนัก และขั้นตอนรับของเสียล่วงหน้า หลีกเลี่ยงผู้ให้บริการที่ไม่เปิดเผยปลายทางหรือเปลี่ยนผู้รับโดยไม่แจ้ง
กำหนดหลักฐานที่ต้องส่งมอบ
ระบุในขอบเขตงานว่าต้องส่งมอบเอกสารใดบ้าง เช่น ใบชั่ง ภาพถ่ายการรับเข้า รายงานถอดแยก และหนังสือรับรองการรีไซเคิลหรือกำจัด
En-Technology Consultant ให้บริการบริหารจัดการกากอุตสาหกรรม โดยช่วยประสานกระบวนการตั้งแต่ Consult → Document → Container → Transport → Disposal → Evidence เพื่อให้โรงงานลดภาระเอกสาร ควบคุมความเสี่ยง และติดตามผลการจัดการได้ง่ายขึ้น
ต้นทุนการจัดการแผงโซลาร์เซลล์ไม่ควรประเมินจากค่าขนส่งและค่ากำจัดเท่านั้น แต่ต้องรวมความเสี่ยงจากรหัสของเสียผิด เอกสารไม่ครบ และปลายทางที่ตรวจสอบไม่ได้ด้วย
สนใจติดต่อสอบถามบริการ
Contact us
ติดต่อฝ่ายขาย
(Hot Line 24Hr.) 086-3188970
LINE OFFICIAL
(จันทร์ – ศุกร์ เวลา 8:00 – 17:00 น.)
E-Mail: [email protected]
FAQ
ไม่ทุกแผง ต้องพิจารณาเทคโนโลยี ส่วนประกอบ ชิ้นส่วนอันตราย การปนเปื้อน และผลวิเคราะห์ แผงที่ไม่มีข้อมูลยืนยันไม่ควรถูกจัดเป็นของเสียไม่อันตรายโดยอัตโนมัติ
รหัสที่มักเกี่ยวข้องคือ 16 02 13 หรือ 16 02 14 สำหรับตัวอุปกรณ์ และ 16 02 15 หรือ 16 02 16 สำหรับชิ้นส่วนที่ถอดออกแล้ว แต่ต้องยืนยันตามคุณสมบัติจริงของแผงแต่ละกลุ่ม
โดยทั่วไป การนำสิ่งปฏิกูลหรือวัสดุที่ไม่ใช้แล้วออกนอกบริเวณโรงงานต้องดำเนินการตามระบบและข้อกำหนดของกรมโรงงานอุตสาหกรรม โรงงานควรตรวจสอบเงื่อนไขล่าสุดตามประเภทโรงงานและพื้นที่กำกับดูแลก่อนดำเนินการ
ไม่ควรส่งให้ร้านรับซื้อโดยไม่ตรวจสอบสิทธิและปลายทาง แผงแตกอาจมีชิ้นส่วนหรือสารที่ต้องควบคุม และต้องส่งไปยังผู้รับที่สามารถจัดการรหัสของเสียนั้นได้อย่างถูกต้อง
ควรเก็บทะเบียนทรัพย์สิน ภาพถ่าย จำนวนและน้ำหนัก Waste Code ผลวิเคราะห์ เอกสารอนุญาต เอกสารขนส่ง ใบชั่ง ใบรับเข้า และหนังสือรับรองการรีไซเคิลหรือกำจัด
